การไอเป็นกลไกตามธรรมชาติที่จะเกิดขึ้นเองเมื่อร่างกายต้องการขจัดเอาสิ่งแปลกปลอมหรือเชื้อโรคที่มีอยู่ในทางเดินหายใจออกมา นับเป็นกลไกที่มีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างมาก แต่อย่างไรก็ตามบางครั้งการไอมากๆหรือนานๆ ก็จะก่อให้เกิดความรำคาญเป็นอย่างมากได้ ดังนั้นเราจึงจำเป็นต้องใช้ยาเพื่อช่วยบรรเทาอาการลง

สาเหตุของการไอนั้นมีมากมาย ตั้งแต่การแพ้สารบางอย่าง การแพ้ฝุ่นควัน การติดเชื้อทางเดินหายใจที่ไม่รุนแรง เช่น การเป็นหวัดธรรมดา ไปจนถึงการติดเชื้อที่รุนแรง เช่น หลอดลมอักเสบ ปวดบวม หรือวัณโรค

ยาบรรเทาอาการไอที่ควรรู้จัก อาจแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ

1. ยากดอาการไอ
   เป็นยาที่จะไปกดศูนย์ควบคุมการไอที่สมอง เช่น โคดีอีน แต่ควรใช้ยานี้ในกรณีที่มีอาการไอแห้งหรือไออย่างรุนแรง ยาในกลุ่มนี้จะทำให้ผู้รับประทานเกิดอาการซึมและง่วง
2. ยาขับเสมหะ (Expectorant)
   เป็นยาที่จะไปเพิ่มของเหลวในหลอดลม เพื่อช่วยลดความเหนียวของเสมหะลง และเป็นการกระตุ้นให้มีการขับเสมหะออกมา
3. ยาละลายเสมหะ (Mucolytic)
   เป็นยาที่มีฤทธิ์ทำให้โมเลกุลของเสมหะแตกออก เหลวลง ละลายน้ำได้มากขึ้น เพื่อให้ถูกขับออกมาได้ง่ายขึ้น

โดยทั่วไปแล้ว ถ้ามีอาการไอที่ไม่รุนแรงมากนักและมีเสมหะ แพทย์หรือเภสัชกรมักจะแนะนำให้ใช้ยาขับเสมหะ หรือยาละลายเสมหะร่วมกับการดื่มน้ำมากๆ ในการบรรเทารักษา แต่หากอาการไออยู่ในขั้นรุนแรง แพทย์และเภสัชกรก็จะแนะจำให้ใช้ยาที่มีฤทธิ์กดอาการไอร่วมด้วย เช่น โคดีอีน ซึ่งเป็นยาที่มีฤทธิ์กดประสาท แต่ถ้าใช้ในขนาดสูงจะมีฤทธิ์กดการหายใจด้วย ดังนั้นจึงต้องระมัดระวังในการใช้ทุกครั้ง ข้อสำคัญยานี้ห้ามใช้ในผู้ที่เป็นหืดและในเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 6 เดือน เป็นอันขาด

และหากคุณพ่อคุณแม่ไม่แน่ใจว่าจะใช้ยาอะไรในการบรรเทาอาการไอเมื่อเกิดขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน พร้อมทั้งควรปฏิบัติตามคำแนะนำที่ได้รับมาอย่างเคร่งครัดด้วย