เนื้อหา เป็นการสอนนั่งสมาธิ โดยเริ่มตั้งแต่ การปลูกศรัทธาให้เกิดขึ้นเสียก่อน การสวดมนต์ไหว้พระรัตนตรัย เพื่อเป็นการตั้งจิตให้ศรัทธาเลื่อมใส ตลอดไปจนถึง ท่านั่งสมาธิ การกำหนดจิต การกำหนดลมหายใจซึ่งเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจจะฝึกสมาธิ เป็นอย่างยิ่ง

ธรรมทั้งหลายมีอยู่ที่ตัวเราทุกคน ผู้รู้ธรรมคือใจ ที่จะรู้มาก รู้น้อย หยาบ ละเอียด ก็แล้วแต่ความสามารถ บุญบารมี หรือการอบรมของแต่ละบุคคล พระพุทธศาสนาสอนให้เข้าถึงจิต ถึงใจอันเดียว กิเลสทั้งหลายเกิดจากจิต จิตเป็นผู้ยึดเอากิเลสมาไว้ที่จิต จิตจึงเศร้าหมองเมื่อจิตเห็นโทษของกิเลสแล้ว สละถอนกิเลสออกจากจิตได้แล้วจิตก็ผ่องใสบริสุทธิ์

พึงปลูกศรัทธาให้เกิดเสียก่อน
เมื่อเริ่มเรียนกรรมฐาน ในสำนักใด พึงตั้งจิตมั่นในพระอาจารย์องค์นั้น และเชื่อมั่นในพระกรรมฐานที่ท่านสอนว่า เป็นทางที่ถูกต้องแล้ว และควรเคารพในสถานที่ที่ตนไปทำกรรมฐานนั้นด้วยโบราณาจารย์ ท่านมีพิธีปลุกศรัทธาเบื้องต้น ก่อนเรียนพระกรรมฐาน คือ พิธียกครู ประกอบด้วย
- เทียนขี้ผึ้ง 5 คู่ ดอกไม้ขาว 5 คู่
- เทียนขี้ผึ้ง 8 คู่ ดอกไม้ขาว 8 คู่
- เทียนขี้ผึ้งคู่หนึ่ง หนัก เล่มละ 1 บาท และดอกไม้ขาว เท่ากับเทียน และอาราธนา พระกรรมฐาน 40 นำเข้ามาไว้ในตนเอง แล้วจึงเรียนพระกรรมฐาน ได้ต่อไป

สอนบริกรรมภาวนา
เมื่อปลูกศรัทธาให้เกิดขึ้นในจิตใจแล้ว จึงเข้าไปเรียนกับพระอาจารย์ที่ชำนาญ พระกรรมฐาน นั้น ๆ พระอาจารย์บางท่าน ชำนาญบริกรรม สัมมาอะระหัง ท่านก็จะสอนให้เราบริกรรมภาวนา สัมมาอะระหังๆๆๆๆ และให้ กำหนดดวงแก้วใสๆ อยู่เหนือสะดือขึ้นไปประมาณ 2 นิ้ว แล้วเอาจิตไปตั้งไว้ตรงนั้น ภาวนาไปเรื่อยๆ อย่าให้จิตหนีไปจากดวงแก้ว หรือพระอาจารย์บางท่าน ชำนาญด้านภาวนา ยุบหนอ พองหนอ ท่านก็จะสอนให้เรากำหนดจิต ไปไว้ที่อริยาบถ ก้าวยกเท้าขึ้นว่า ยกหนอ เมื่อเหยียบลง ก็ว่า เหยียบหนอ อย่างนี้ไปเรื่อยๆ เมื่อเข้าเรียนกับพระอาจารย์ ที่ชำนาญด้านภาวนาพุทโธ ท่านจะสอนให้เราบริกรรม พุทโธๆๆๆๆ และให้เอาจิตไปตั้งมั่นอยู่ในคำบริกรรมนั้น

บุพพกิจเบื้องต้น
ก่อนจะทำกรรมฐานภาวนาพุทโธ พึงทำบุพพกิจเบื้องต้นก่อน คือ ตั้งจิตศรัทธาเลื่อมใสให้เต็มที่ ดังได้อธิบายแล้ว และจึงกราบ 3 หน

ท่อง นโม 3 จบ ระลึกถึงพระคุณของพระพุทธเจ้า ผู้ซึ่งพ้นจากทุกข์จากกิเลสทั้งปวง ( กราบลง 1 ครั้ง )
อรหัง สัมมาสัมพุทโธ ภควา พระผู้มีพระภาคเจ้า เป็นผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง ( กราบลง 1 ครั้ง )
พุททัง ภควันตัง อภิวาเทมิ ข้าพเจ้าขอกราบไหว้ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ( กราบลง 1 ครั้ง )
สวากขาโต ภควตา ธรรมโม พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว ( กราบลง 1 ครั้ง )
ธรรมมัง นมสามิ ข้าพเจ้านมัสการ กราบไหว้ ซึ่งพระธรรมนั้น ( กราบลง 1 ครั้ง )
สุปฏิปันโน ภควโต สาวกสังโฆ พระสงฆ์ สาวกของพระผู้ มีพระภาคเจ้า ที่ท่านปฏิบัตดีแล้ว ( กราบลง 1 ครั้ง )
สังฆัง นะมามิ ข้าพเจ้าขอนอบน้อม ซึ่งพระสงฆ์ ( กราบ 3 ครั้ง และนั่งสมาธิ )

การทำ บุพพกิจ ต้องไหว้ ก่อนนั่งสมาธิทุกครั้ง การนั่งสมาธิ เอาขาขวาทับขาซ้าย มือขวาทับมือซ้าย ตั้งตัวให้ตรง แล้วบริกรรมพุทโธๆๆๆ ไว้ที่หัวใจ อย่าให้จิตส่งส่ายไปมา พึงตั้งสติ สำรวมจิตให้แน่วแน่ จิตก็จะเข้าถึงสมาธิได้เลย บางครั้งเมื่อจิตเข้าถึงสมาธิแล้ว เราจะไม่รู้เลยว่า เรานั่งนานเท่าไร บางครั้งนั่งได้นานเป็นชั่วโมง ดังนั้น การนั่งสมาธิ จึงไม่ควรกำหนดเวลา ให้ปล่อยไปตามสบาย

หลักของการทำสมาธิภาวนา
เมื่อเราฝึกเอาสติไปควบคุมให้อยู่ในพุทโธ เป็นอารมณ์อันเดียวและไม่ส่งส่ายไปในที่ต่าง ๆ คำบริกรรมนั้นก็จะหายไปโดยไม่รู้ตัว จะมีความสงบเยือกเย็นเป็นสุข เป็นความสุขสงบที่ไม่สามารถบรรยายได้ แต่อธิบายให้ตัวเองฟังได้

ผู้บริกรรมภาวนาพุทโธ พึงทำใจเย็นๆ อย่าได้รีบร้อน ขอให้เชื่อมั่นในคำบริกรรมพุทโธ มีสติควบคุมจิตของตนให้อยู่ในพุทโธ ก็แล้วกัน ความเชื่อมั่นเป็นเหตุให้จิตตั้งมั่นไม่คลอนแคลน ปล่อยวางความลังเลสงสัย แล้วรวบรวมจิตเข้ามาอยู่ในคำบริกรรม จะยืน เดิน นั่ง นอน หรือประกอบกิจการงานอะไร จงมีสติรู้เท่ากับพุทโธอย่างเดียว

สมาธิเป็นของละเอียดอ่อนมาก เราจะบังคับให้มันเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ไม่ได้ ถ้าใจร้อนยิ่งไปกันใหญ่ เราต้องทำใจเย็นๆ จะเป็นสมาธิหรือไม่ก็ตาม เราภาวนาพุทโธไปเรื่อยๆ ทำใจให้เป็นกลาง วางจิตให้เสมอ แล้วผ่อนลมหายใจเบาๆ เอาสติไปกำหนดจิต ให้พุทโธอย่างเดียว

ผู้บริกรรมภาวนาพุทโธ ต้องทำให้ชำนาญคล่องแคล่ว ในขณะที่อารมณ์ดีและชั่วมากระทบเข้า ต้องทำสมาธิให้ได้ในทันทีทันใด อย่าให้จิตหวั่นไหวไปตามอารมณ์นั้นได้ กิเลสความยึดมั่น ถือมั่นในสิ่งทั้งปวง มันจะค่อยหายไปเอง